Poznawanie pieśni to droga, podczas której napotkać można wiele wersji tej samej pieśni. To jedna z najbardziej charakterystycznych cech muzyki ludowej. Niektóre pieśni różnią się tylko ilością zwrotek, czasem one się po prostu śpiewaczkom gubią. Na filmie dośpiewuję zwrotkę z innej, poznanej wcześniej wersji pieśni o „zouletach”. Czy różnice są tak niewielkie, że podobne pieśni nazwiemy wariantami, czy znaczniejsze, aby były określane innymi wersjami, odbieramy pieśń jako „tą”, „o tym”. Powtarzające się u śpiewaczek sformułowanie to: „ta sama, ale inna*. Podobna może mieć inny tekst, ale realizujący ten sam temat. Jej melodia może różnić się jednym lub kilkoma zaledwie dźwiękami, bądź brzmieć zupełnie inaczej. Może zaczynać się od innych słów, mieć w trakcie zwrotki rozwijające wątek, dodające szczegóły do opowieści.
I tak: zaśpiewaną przez Marię Kwiecińską piosenkę o gwałtownie przerwanych zalotach zanotowano w opolskim w kilku wersjach. Jedna ze znanych mi zaczyna się od słów: „Zaszoł miyły do miylujśkiej” a inna „Stouwej, stary, stouwej, nie lez”. Obie mają bardzo podobną melodię, różną od nagranej na filmie. Która wersja jest właściwa, czy ta najdłuższa, czy ta z najmniej znaną melodią? A może ta, którą zapisano i wydano w śpiewniku? Która to oryginał? Wszystkie!
Zrealizowano w ramach stypendium „Marszałkowskie talenty”
Nagranie, Dębska Kuźnia, 31.03.2022, archiwum Iwony Wylęgały
