Armii Krajowej 2
Kamienica – Willa, to budowla narożna na ul. Armii Krajowej nr 2, (niegdyś Bahnhofstraße 47) i Bolesława Chrobrego (Lindenstraße).
Historia budynku.
Willa ta wybudowana została w stylu klasycystycznym na zlecenie pani Henriette Trunboetter w 1830 roku, późniejszej właścicielki. Na frontowej ścianie znajduje się kamień węgielny z roku budowy. Willa kształtem przedstawia prostokątną bryłę, z wejściem głównym od strony wschodniej przy ulicy Bahnhofstraße i loggią od południa z widokiem na rozlewisko po starej fosie i terenami zielonymi.
Około lat pięćdziesiątych XIX wieku pani Trunboetter sprzedała willę brzeskiemu prawnikowi i notariuszowi Eduardowi Schneiderowi. Nowy właściciel rozbudował niewielką willę, dobudowując od strony zachodniej (przy Lindenstraße) kolejny budynek zbliżony do stylu eklektycznego, tworząc tym narożną budowlę w kształcie litery L. Budynki te połączyła wspólna klatka schodowa w ryzalicie.
Następnie, na początku lat osiemdziesiątych XIX wieku okazałą willę zakupił brzeski sędzia i notariusz Paul Oskar Hoffmann, który zamieszkał w niej wraz z rodzicami i rodziną na górnych kondygnacjach, natomiast parter przeznaczył na swoją kancelarię prawniczo – notarialną, gdzie prowadził swoją działalność. Po śmierci Paula Oskara w 1928 roku żona jego Anna jako wdowa wraz z dziećmi nadal zajmowała górne kondygnacje, natomiast parter wynajęła spółce prawniczej i notarialnej Powroslo & Winkelmann, która funkcjonowała do końca II wojny.
Choć budynek ten swoim wyglądem i prostotą stylu nie zwraca na siebie szczególnej uwagi, to jednak jest miejscem niezwykłym. Jego historia wiąże się z pewną postacią, człowiekiem, który mieszkał pod koniec życia w tejże willi.
Otóż, właściciel willi Paul Oskar Hoffmann jako sędzia i notariusz był wnukiem Carla Friedricha Hoffmanna, znanego i cenionego wówczas zegarmistrza brzeskiego i synem Paula Hoffmanna, również zegarmistrza ale przede wszystkim fizyka i artysty, który był wynalazcą nietuzinkowym. Tenże Paul (ojciec) skonstruował urządzenie zwane wówczas „Laterna magica”. Tłumacząc na współczesny język jest to nic innego jak prototyp projektora oświetlanego lampą naftową, na którym wyświetlało się powiększone slajdy – zdjęcia umieszczone na szklanych płytkach, Był on również twórcą takowych slajdów.
Udoskonalając wciąż i prezentując swój wynalazek na scenach teatrów między innymi w Wiedniu, Paryżu czy Londynie, cieszył się uznaniem widzów i szybko stał się sławną postacią na europejskiej scenie. Przedstawiane seanse były wielozagadnieniowe, od pokazów o tematyce naukowej jak np. astronomia, przyroda po krajoznawcze, kończąc na zobrazowaniu dzieł Dantego „Boskiej Komedii” czy „Trylogii” Homera.
Paul Hoffmann jako rodowity brzeżanin powracał często na Ziemię Śląską jak również do swojego rodzinnego domu przy wówczas Bahnhofstraße 47, obecnie Armi Krajowej 2 w Brzegu, gdzie również w brzeskim teatrze prezentował swoje seanse.
Po śmierci Paula w 1888 roku jego dorobek życie przeszedł w ręce żony Minny i syna Paula Oskara Hoffmanna. Jednak po śmierci syna Paula Oskara w 1928 roku zbiorem zaopiekowali się jego żona Anna i syn, który przeczuwając wybuch II wojny światowej, wywiózł całą kolekcję liczącą około 600 przeźroczy do Hanoweru. Jak się okazało po wojnie cały zbiór slajdów ocalał i prawnuczka Paula Hoffmanna odsprzedała kolekcję do Historisches Museum we Frankfurcie nad Menem, gdzie obecnie się znajduje.
Opracowanie: Wanda Cebulka
Źródło:
Romuald Nowak, Mój Brzeg – Ludzie i przedmioty [w:] Panorama Powiatu 32/516, 26 08 2021.
Romuald Nowak, Mój Brzeg – Ludzie i przedmioty [w:] Panorama Powiatu 33/517, 02 09 2021.
