Długa 61 – Dawna synagoga
Synagoga w Brzegu została zbudowana w 1799 roku i była dwukrotnie przebudowywana – w 1899 i 1937 roku. Źródła historyczne wspominają o istnieniu wcześniejszego budynku pełniącego funkcję synagogi, który spłonął w 1507 roku. Wnętrze synagogi zostało zniszczone podczas Nocy Kryształowej, podczas której publicznie spalono również zwoje Tory. Centralne położenie budynku uchroniło go jednak przed całkowitym zniszczeniem, ponieważ podpalenie mogłoby rozprzestrzenić ogień na całe miasto. W 1940 roku synagoga została przekształcona w budynek mieszkalny i w taki sposób pozostaje w użyciu do dziś. W budynku składającym się z 3 kondygnacji wydzielono 13 izb mieszkalnych.
Murowana synagoga zbudowana na planie prostokąta, została wzniesiona w stylu klasycystycznym. Z dawnych ornamentów zachowało się niewiele, najlepiej zachowały się elewacje północna i wschodnia. Na ścianie frontowej, czyli północnej znajdują się centralnie położone dwie pary pilastrów stylu toskańskiego, które zwieńczone są tympanonem. Przyglądając się uważnie wschodniej fasadzie, można dostrzec wgłębienia w tynku, wskazujące na dawne położenie okien, które później zamurowano. Wszelkie elementy świadczące o pierwotnym przeznaczeniu obiektu zostały zniszczone w trakcie Nocy Kryształowej jednak pozostaje ona świadectwem historii dziedzictwa żydowskiego w Brzegu.
Źródło: Jagielski J., Bergman E., Zachowane synagogi i domy modlitwy w Polsce. Katalog, Warszawa 1996, s. 26.
Opracowanie: Weronika Cipirska
Dawna synagoga została pokazana także na stronie Wirtualny Sztetl
Kamienica, w której niegdyś mieściła się synagoga jest zabytkiem wpisanym do rejestru
